SOẠN GIÁO ÁN THẾ NÀO ĐỂ HIỆU QUẢ?


Muốn có một tiết dạy sinh động, hấp dẫn GV (Giáo Viên) phải bỏ nhiều công sức để SGA (Soạn giáo án).

Đối với mỗi GV, giáo án là sự chuẩn bị chu đáo của họ trước khi lên lớp dạy. Chính nhờ sự chuẩn bị này mà GV sẽ giảng dạy mạch lạc, khoa học, hấp dẫn học sinh (HS) và giúp các em tiếp thu bài học một cách tốt nhất.
Tuy nhiên, việc SGA cũng còn nhiều điều bất cập cần bàn.

1. Với GV mới vào nghề thì họ rất yêu thích việc SGA. Bởi vì dù ban giám hiệu nhà trường có cho phép họ được quyền cầm sách lên lớp dạy mà không cần SGA thì chưa chắc họ dám làm do chưa có đủ kinh nghiệm sợ tiết dạy sẽ chệch choạc, dẫn đến mất uy tín với HS. Vì vậy GA của các GV mới ra trường thường được soạn đầy đủ, chi tiết nên được ban giám hiệu rất hài lòng khi kiểm tra. Tuy nhiên, dù GA soạn chất lượng nhưng hiệu quả từ những tiết dạy chẳng mấy khả quan do họ còn non tay nghề. Có khi một vấn đề đơn giản nhưng GV giảng toát mồ hôi mà HS chẳng hiểu gì.
Ngược lại, đối với GV đã dạy lâu năm ở một môn học thì gần như đã thuộc nằm lòng những kiến thức trong sách cũng như các trình tự giảng dạy cho từng bài học. Kinh nghiệm tích lũy đã giúp những GV này dù không SGA thì họ vẫn dạy rất hay và luôn được HS công nhận vì cách giảng dễ hiểu của họ. Vì vậy, GA đối với GV dạy có thâm niên thật sự không cần thiết. Với họ, GA được soạn chỉ nhằm mục đích duy nhất là “trình” ban giám hiệu khi có kiểm tra. Khổ nhất là GV THCS dạy ở những ngôi trường mà ban giám hiệu phân công bất hợp lý làm cho họ phải SGA mỗi tuần 9 hay 10 GA. GV cứ loay hoay chép GA thì còn đầu óc đâu nghĩ đến việc nghiên cứu sách để tìm kiến thức mới lạ nhằm giúp cho HS có điều kiện nâng cao trình độ thông qua những đề văn hay đề toán nâng cao. Chép GA đã mệt thì GV không còn thời gian để chấm bài kiểm tra, lên kế hoạch phụ đạo HS yếu và ngày càng mệt mỏi không muốn học tập gì thêm để nâng cao trình độ chuyên môn của mình vì không có thời gian để làm…
2. Nhớ lại những năm 1990 khi ngành giáo dục không đặt nặng vấn đề GA, khi đó GA chủ yếu chỉ soạn nội dung và phương pháp. Trong GA không cần soạn “mục đích yêu cầu” cũng như các mục “chuẩn bị” hay “dặn dò”… vậy mà GV vẫn dạy tốt. Xét kỹ ra các đề mục nêu trên mang nặng hình thức hơn là hiệu quả vì trong sách GV hay sách thiết kế bài dạy đã ghi rất rõ, nếu GV chép lại thì quả là sự lãng phí thời gian và công sức. Với GA có ghi “ngày soạn” hay “ngày dạy” thì lại càng bất hợp lý hơn vì có khi bài học đó GV dạy lớp này và lớp kia khác ngày thì ghi vào có chính xác không? Rất nhiều GV than rằng GA thật sự là “cái án” đè lên đầu họ từ năm này đến năm khác. GV luôn thấy áp lực thì tất nhiên họ không còn xem việc lên lớp là một niềm vui nữa. Như thế thì chất lượng giáo dục có nâng cao không? Nói chung GA luôn cần thiết với GV nhưng soạn thế nào để giúp họ dạy tốt mà không lãng phí thời gian và công sức mới là điều cần bàn bởi vì xét cho cùng GA cũng nhằm mục đích giúp cho tiết học đạt hiệu quả. Soạn dài dòng, kỹ lưỡng mà GV lên lớp dạy HS không hiểu bài thì GA ấy còn có ý nghĩa gì?
3. Thiết nghĩ, hãy để cho thầy cô có được tâm lý thoải mái, sức khỏe tốt nhất mới có thể toàn tâm, toàn ý lo cho việc giảng dạy. Nếu được thì nên cho phép GV dạy lâu năm ở một khối lớp được quyền sử dụng GA cũ nhưng có chỉnh lý cho phù hợp với tình hình hiện tại của từng năm học. Khi có thời gian rảnh, chắc chắn GV có điều kiện để đầu tư cho việc nâng cao trình độ chuyên môn thông qua tự học từ sách vở. GV còn có thể tìm thêm những tư liệu bổ ích phục vụ cho việc giảng dạy của mình. Như thế thì chất lượng giảng dạy sẽ nâng cao. Chắc hẳn đây là điều thầy cô giáo nào cũng muốn. Có thể khẳng định rằng, khi có được tâm lý phấn khởi thì mọi thầy cô giáo đều muốn dành tất cả tâm huyết của mình cho sự nghiệp trồng người.

Bài viết của Ths Nguyễn Thanh Tường.